Crisis bij Vitesse – bestuur en RvC buitenspel of niet?

Deze week kopten diverse media (onder meer NOS, NU.nl, De Gelderlander, De Telegraaf) over ‘chaos’ of ‘crisis’ bij Vitesse. Of het allemaal echt zo spannend is, hangt natuurlijk af van de gemaakte afspraken en de precieze stappen die zijn gezet. Wij gaan kort in op de governance en enkele waarschijnlijke scenario’s, waarbij we de feiten uit de artikelen van NOS, Nu.nl en AD aanhouden. Ook betrekken we de verklaring van RvC en bestuur in deze blog.

Wat is er gebeurd?

Volgens de verklaring van Vitesse hebben ‘de buitenlandse aandeelhouders’ aan de KNVB gemeld dat zij de Raad van Commissarissen (RvC) en de directie van B.V. Vitesse zouden hebben ontslagen. Vitesse is vervolgens met de op haar website gepubliceerde verklaring gekomen. Zij meent dat het besluit niet rechtsgeldig is genomen.

Governance: veel vragen

De gang van zaken roept veel vragen op. Volgens diverse media is 75,1% van de aandelen in handen van vier buitenlandse aandeelhouders en de overige 24,9% in handen van ‘de Sterkhouders’, Sterkhouders Vitesse Arnhem B.V. Wij nemen de genoemde percentages hier aan, ook omdat Vitesse in haar verklaring zelf opneemt dat de buitenlandse aandeelhouders ‘ruim 75%’ van de aandelen hebben.

In de genoemde verhoudingen kan een ontslagbesluit nooit de organisatie overvallen. Bestuur en RvC moeten volgens de statuten namelijk een advies kunnen uitbrengen, voorafgaand aan de besluitvorming. Dat geldt als die besluitvorming al buiten een formele vergadering zou plaatsvinden. Bovendien moeten alle aandeelhouders met die wijze van besluitvorming (buiten vergadering) instemmen. Formele vergaderingen vereisen een rechtsgeldige oproeping en eenzelfde adviesrecht of raadgevende stem van bestuur en RvC.

Er zijn dan kortweg twee waarschijnlijke opties. Ofwel is daadwerkelijk een rechtsgeldige oproeping voor een algemene vergadering verzonden, waarin onder meer ruimte geboden is voor advies aan bestuur en RvC en waarbij de Sterkhouders ook kon stemmen in de vergadering. Daar zou dan met een vereiste meerderheid besloten zijn tot de ontslagen. Dat is best mogelijk, omdat dit soort trajecten natuurlijk niet openbaar plaatsvindt. Dan zouden bestuur, RvC en de Sterkhouders er wel voor gekozen hebben om de stap van de buitenlandse aandeelhouders stil te houden. Dat is gelet op de stormachtige tijden bij Vitesse op zichzelf geen gekke gedachte.

Een andere optie is dat de buitenlandse aandeelhouders simpelweg een brief hebben gestuurd naar de KNVB met de mededeling van het ontslag. In dat geval is dat besluit niet tot stand gekomen (nietig). Er kleven dan immers allerlei gebreken aan het besluit, als dat juridisch al genomen is.

Koopovereenkomst Sterkhouders

Naast de wet en statuten, verwijst Vitesse naar de afspraken in de koopovereenkomst tussen de buitenlandse aandeelhouders en de Sterkhouders; alle buitenlandse aandelen zouden al verkocht zijn aan de Sterkhouders.

De verklaring van Vitesse meldt het volgende:

“Tussen de verkopende aandeelhouders en de kopende aandeelhouders is contractueel volkomen helder vastgelegd dat belangrijke beslissingen in de aandeelhoudersvergadering alleen genomen kunnen worden bij wederzijdse instemming.”

Daar wordt het vennootschapsrechtelijk interessant. Aangenomen dat de aandeelhouders rechtsgeldig konden besluiten, geldt namelijk dat je in beginsel gewoon in strijd met een aandeelhouders- of stemovereenkomst kunt handelen als aandeelhouder. Aandeelhouders zijn vrij om naar eigen goeddunken te stemmen, ondanks een overeenkomst. De afspraak waar het bestuur op wijst, lijkt een stemovereenkomst te zijn. Stemmen in strijd met die afspraken levert mogelijk wel wanprestatie op onder de (koop)overeenkomst, maar dat doet niet af aan de geldigheid van het besluit.

Dat is de hoofdregel. Onder omstandigheden kan een stemovereenkomst echter ook ‘doorwerken’ in de verhoudingen van de vennootschap en daarmee vernietigbaar zijn wegens strijd met redelijkheid en billijkheid. Voor vernietiging is dan wel weer een vernietigingshandeling en rechterlijke uitspraak nodig (2:15 lid 3 BW). Met andere woorden: ‘mag niet, want we hebben anders afgesproken’, zoals Vitesse stelt, kan te kort door de bocht zijn.

En dan nog…

Het ontslaan van een voltallige RvC en bestuur zonder benoeming van anderen levert een stuurloos schip op. Zonder bestuur kan immers niemand B.V. Vitesse vertegenwoordigen. Dat zou tenminste een roekeloos besluit zijn, van welke aandeelhouder dan ook. Dat doet vermoeden dat de mededeling van de buitenlandse aandeelhouders meer bluf is dan (juridische) werkelijkheid.

Tijdens dit alles is net op 1 mei de conclusie van advocaat-generaal (AG) Assink gepubliceerd, waarin hij zijn onafhankelijke advies aan de Hoge Raad uiteenzet. De AG concludeert dat het hoger beroep van de KNVB tegen de uitspraak van het Hof verworpen moet worden. Samengevat: de uitspraak van het Hof dat Vitesse weer toegelaten moet worden tot de competities betaald voetbal, blijft wat de AG betreft overeind. De Hoge Raad volgt vaak een conclusie van een AG, maar is vrij in de eigen beoordeling van een zaak. Er is op dit moment nog geen uitspraak van de Hoge Raad.

Concluderend

Het is niet geheel duidelijk wat er gebeurd is bij Vitesse, maar op basis van wat we nu kunnen afleiden uit de media en openbare bronnen zou wat ons betreft goed mogelijk kunnen zijn dat er geen sprake is van een rechtsgeldig besluit en dat de buitenlandse aandeelhouders de druk proberen op te voeren om Vitesse en de KNVB te bewegen snel te handelen. Of dat doel bereikt wordt met een brief over een ontslag dat niet rechtsgeldig genomen kan zijn, is wat ons betreft een inkoppertje; dat maakt natuurlijk weinig indruk. We horen de komende dagen ongetwijfeld meer en wij blijven de actualiteit in de gaten houden.

Disclaimer: wij zijn niet op de hoogte van alle actualiteiten en de inhoud van juridische documentatie. Voor deze blog hebben wij ons gebaseerd op enkele openbare bronnen, zoals statuten, uittreksels uit de KVK en media-uitingen. Onjuistheden in de weergave van feiten en omstandigheden kunnen hierdoor voorkomen.

Wilt u meer informatie over governance, besluitvorming, overnames of overnamegeschillen of wilt u vrijblijvend sparren in aanloop naar een toekomstige transactie? Neem contact op met Pieter Verloop, Jan Willem Reesink of Jan de Wrede van het team Ondernemingsrecht en M&A.