Een van de belangrijkere artikelen in een duurovereenkomst is de opzegging. Met een duurovereenkomst wordt bedoeld een overeenkomst waarbij partijen zich over en weer hebben verbonden om prestaties te verrichten, waarbij deze prestaties voortdurend, telkens terugkerend of opeenvolgend zijn. Het is daarbij belangrijk om een afspraak te maken over of en zo ja onder welke voorwaarden de samenwerking kan worden opgezegd. Daarnaast is van belang – afhankelijk van het soort overeenkomst – wat de gevolgen van die opzegging zijn. Uitgangspunt van een overeenkomst voor bepaalde tijd, is dat deze niet tussentijds opzegbaar is. Uitgangspunt van een overeenkomst voor onbepaalde tijd is dat deze wel tussentijds opzegbaar is.
Tenzij dwingendrechtelijke regels anders bepalen, zijn partijen vrij om afspraken te maken over opzegging.
In een recent vonnis van de rechtbank Den Bosch heeft de rechter een oordeel gegeven over de opzegging van de duurovereenkomst.
Casus
Man and Machine is een onderneming die zich bezighoudt met de verkoop en verhuur van hardware en software op de Franse markt. Trimble is een onderneming die zich bezighoudt met het ontwikkelen en uitgeven van software.
Trimble heeft onder meer de software SketchUp Software and SaaS Products (hierna: SketchUp) ontwikkeld. Trimble verkoopt SketchUp in Europa via haar eigen website en verkoopvertegenwoordigers rechtstreeks aan de eindgebruikers. Daarnaast maakt Trimble gebruik van distributeurs en resellers. De distributeurs verkopen de software aan resellers, en de resellers verkopen de software door aan de eindgebruikers.
Op 27 oktober 2015 sloten Man and Machine en Trimble een distributieovereenkomst voor de verkoop van SketchUp op (primair) de Franse markt. Op 5 februari 2019 sloten partijen een nieuwe distributieovereenkomst met onmiddellijke ingang.
In de laatste distributieovereenkomst was over opzegging het volgende opgenomen:
“This Agreement starts on the Effective Date and continues for the initial term of one (1) year, unless earlier terminated in accordance with this Section 6. Unless so terminated, this Agreement shall automatically renew upon expiration of the initial term for successive one (1) year terms unless either party gives the other prior written notice of non-renewal at least thirty (30) days prior to expiration of the then current term (the initial term and each renewal term, the “Term”).
“Trimble may terminate this Agreement (including all related Order Forms) at any time upon thirty (30) days written notice to Distributor, for any reason or no reason.”
”Trimble shall have no liability to Distributor of any type arising from termination of this Agreement in accordance with its terms.”
Met andere woorden: enkel de leverancier kon de distributieovereenkomst tussentijds opzeggen met gebruikmaking van een opzegtermijn van 1 maand.
Op 20 november 2023 heeft Trimble aan Man and Machine kenbaar gemaakt de distributieovereenkomst te willen opzeggen. De distributieovereenkomst is opgezegd per 29 juni 2024. Dit betekent dat Trimble een opzegtermijn van 7 maanden in acht heeft genomen.
Man en Machine twijfelt over de rechtsgeldigheid van de opzegging door Trimble.
Oordeel rechtbank
De rechtbank schets eerst de lijn in de rechtspraak over opzegging van duurovereenkomsten:
“Een duurovereenkomst die voorziet in een regeling van de opzegging is in beginsel op grond van die regeling opzegbaar. Indien de wet en hetgeen tussen partijen is overeengekomen daarvoor ruimte laten, kunnen de eisen van redelijkheid en billijkheid in verband met de aard en inhoud van de overeenkomst en de omstandigheden van het geval op grond van artikel 6:248 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) meebrengen dat aan de opzegging nadere eisen gesteld worden. De eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen in dat geval meebrengen dat een bepaalde opzegtermijn in acht moet worden genomen, of dat de opzegging gepaard moet gaan met het aanbod tot betaling van een (schade)vergoeding. Daarbij is van belang dat deze eisen op grond van de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid enkel van toepassing zijn indien de tussen partijen gesloten overeenkomst een leemte bevat ten aanzien van de opzeggingstermijn dan wel het toekennen van compensatie. De aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid kan niet de daarover opgenomen contractuele bepalingen buiten werking stellen.”
De lat voor een beroep op de (aanvullende dan wel beperkende werking) van de redelijkheid en billijkheid ligt erg hoog. Helemaal wanneer partijen professionele partijen zijn.
Op grond van de eerder vermelde lijn in de rechtspraak, gold in deze kwestie dat een beroep op de redelijkheid en billijkheid geen kans van slagen had. Wat in de duurovereenkomst was opgenomen over opzegging bevatte geen leemte. Met andere woorden: de regeling over opzegging was duidelijk en volledig.
De rechtbank heeft dat als volgt verwoord: “De rechtbank stelt voorop dat Man and Machine en Trimble professionele partijen zijn waarvan mag worden verwacht dat zij zich bewust zijn van de inhoud van de gesloten distributieovereenkomst. Partijen hadden bij deze onderhandelingen bovendien een grote contractsvrijheid. Dit betekent dat in beginsel de in de distributieovereenkomst tot uitdrukking komende wens van de professionele partijen moet worden gerespecteerd en leidend is.”
Nu er geen specifieke omstandigheden door Man and Machine zijn aangevoerd, heeft de rechtbank de opzegging in stand gelaten.
Wat leert dit ons
Wanneer je als bedrijf eenmaal een regeling hebt opgenomen over opzegging, dan wordt het erg lastig om die regeling aan te vechten.
Slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden kan een dergelijke regeling aan de kant geschoven worden.
Daarom is het van belang om bij de contractsluiting scherp te zijn op een regeling over opzegging, ook wanneer er sprake is van een verlenging. Dit voorkomt eventuele ongewenste en onaantastbare gevolgen achteraf.
Hulp nodig?
Hulp nodig bij het opstellen of opzeggen van een duurovereenkomst? Neem contact op met Jan de Wrede of een van onze andere Ondernemingsrecht specialisten.
Neem contact op