Wanneer een bedrijf investeert in marketingmateriaal – denk aan foto’s voor de website, brochures of sociale media – komt al snel de vraag op: van wie zijn die foto’s en dat materiaal eigenlijk? En mag je ze zomaar overal gebruiken? Het antwoord heeft alles te maken met het auteursrecht. In deze blog leggen we uit wat u hierover moet weten.
Wat is auteursrecht?
Het auteursrecht behoort tot de familie van rechten die ook wel intellectuele eigendomsrechten (‘IE-rechten’) worden genoemd. Het auteursrecht wordt wettelijk geregeld in de Auteurswet. In artikel 1 van die wet staat:
“Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.”
Het auteursrecht is dus het exclusieve (uitsluitende) recht van de maker (bijvoorbeeld een schrijver of fotograaf) van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst (bijvoorbeeld een brochureteksten of foto’s) om dat openbaar te maken en te verveelvoudigen.
Met andere woorden: een auteursrechthebbende is met uitsluiting van ieder ander bevoegd om te beslissen over de exploitatie van diens werk. In de meeste gevallen kan de rechthebbende anderen verbieden om dat zonder diens uitdrukkelijke toestemming te doen. Dit betekent bijvoorbeeld dat (marketing)teksten of bedrijfsfoto’s die op internet te vinden zijn, in principe niet zonder toestemming gebruikt mogen worden.
Werken gemaakt door werknemers
Ook bij materiaal en foto’s die door werknemers worden gemaakt is het belangrijk om na te gaan aan wie het auteursrecht toekomt: de werknemer of de werkgever?
In beginsel wordt de werkgever automatisch de auteursrechthebbende op de werken die een werknemer maakt. Daarvoor is wel vereist dat het maken van het betreffende werk onderdeel is van de functie van de werknemer. Ook wordt de werkgever rechthebbende als de werknemer een specifieke opdracht heeft gekregen tot het maken van het betreffende werk. Dit is geregeld in artikel 7 van de Auteurswet. Ook wordt dit vaak bepaald in een arbeidsovereenkomst.
Maar indien het werk niet is gemaakt in het kader van de dagelijkse taken of een specifieke opdracht, kan het werk weliswaar onder werktijd zijn gecreëerd, maar komt het auteursrecht wat rust op dat werk niet automatisch toe aan de werkgever.
Omdat het niet altijd duidelijk is of het maken van een bepaalde werk binnen de dagelijkse taken van een werknemer valt, adviseren we normaliter om hierover duidelijke afspraken te maken.
Werken gemaakt door opdrachtnemers
Naast een interne marketingafdeling, schakelen veel ondernemingen een externe fotograaf of ontwerper in voor dit soort werkzaamheden. In beginsel geldt dan dat een onderneming (als opdrachtgever zijnde) niet automatisch de auteursrechten verkrijgt op het werk wat in diens opdracht wordt gecreëerd. Degene die namelijk de creatieve prestatie verricht (en dus het werk ‘schept’), wordt door het auteursrecht beschermd, niet de opdrachtgever. Ook niet als hij voor het werk betaalt. De opdrachtnemer heeft dus een andere positie dan een werknemer.
Indien een onderneming een opdracht verstrekt, dan wordt in principe een gebruiksrecht / licentie verkregen om het materiaal of de foto’s te gebruiken, maar niet de (auteurs)rechten zelf. Praktisch blijft dus de ontwerper van een logo of een website in principe zelf de rechthebbende.
Ook hier adviseren we daarom om contractuele afspraken te maken, om bijvoorbeeld zo te voorkomen dat het gemaakte werk niet gebruikt kan worden voor de doeleinden die opdrachtgever voor ogen heeft. Er kunnen afspraken gemaakt worden over een breed gebruiksrecht, of het auteursrecht kan worden overgedragen.
Stockfoto’s
Ook stockfoto’s kunnen in veel gevallen een handige oplossing zijn wanneer een onderneming snel en professioneel beeldmateriaal nodig heeft. Toch is het belangrijk om te beseffen dat ook bij stockfoto’s bepaalde regels gelden. Net als bij werken die door externe opdrachtnemers worden gemaakt, worden bij stockfoto’s een gebruiksrecht / licentie ‘gekocht’ om het materiaal of de foto’s te gebruiken onder bepaalde voorwaarden,.
Die licentie kan verschillende voorwaarden bevatten: mag u de foto alleen online plaatsen of ook in drukwerk gebruiken? Is het gebruik onbeperkt in de tijd of moet u de licentie na verloop verlengen? En niet onbelangrijk: is commercieel gebruik toegestaan, of beperkt de licentie zich tot privé- of redactionele doeleinden?
Indien deze voorwaarden niet worden nageleefd, geldt dat de rechthebbende voor dat afwijkend gebruik geen toestemming heeft verleend, waardoor hij of zij kan optreden tegen die wijze van gebruik. Het is daarom altijd raadzaam om de licentievoorwaarden zorgvuldig te lezen.
Praktische tips over auteursrechten op foto’s en marketingmateriaal
Gezien voorgaande, geven we de volgende tips mee:
- Maak schriftelijke afspraken: Leg met werknemers en opdrachtnemers vast wie de auteursrechten verkrijgt en welke (gebruiks)rechten uw onderneming heeft.
- Lees licenties zorgvuldig: Controleer altijd de voorwaarden bij stockfoto’s of andere online verkregen (beeld)materiaal om te voorkomen dat u daarmee in strijd handelt met auteursrechtinbreuk tot gevolg.
- Twijfel? Vraag toestemming: Twijfelt u of u bepaalde foto’s of materieel mag gebruiken? Vraag het na bij de maker of leverancier.
Hulp nodig?
Auteursrecht op bedrijfsfoto’s en marketingmateriaal lijkt misschien een detail, maar kan voor ondernemers vervelende gevolgen hebben als dit (juridisch) niet goed geregeld is. In veel gevallen kunt u kostbare misverstanden voorkomen door duidelijke (contractuele) afspraken te maken.
Wilt u zeker weten dat dit bij uw onderneming goed geregeld is? Neem gerust contact op met ons team IE, IT en Privacy. Wij adviseren u graag.
Neem contact op