Birkenstock claimt opnieuw met succes auteursrechten op haar sandalen bij een Nederlandse rechtbank

Opnieuw heeft een Nederlandse rechtbank auteursrechtelijke bescherming toegekend aan Birkenstock-sandalen. Dit heeft echter uitsluitend betrekking op het één element van de zool van de sandalen en één element van het bovenwerk (de zogenaamde ‘upper’) van één specifieke sandaal van het Madrid-model.

Deze bodemprocedure werd gevoerd tussen Birkenstock enerzijds en Lidl en R&N (Rieg & Niedermayer) anderzijds. In een vonnis van 23 september 2026 (ECLI:NL:RBGEL:2026:7234) heeft de Rechtbank Gelderland een vordering wegens inbreuk toegewezen, beperkt tot de bovengenoemde elementen en beperkt tot het grondgebied van Nederland. Lidl en R&N werden tevens veroordeeld tot het verstrekken van informatie over de inbreuk en tot het betalen van schadevergoeding en de proceskosten van Birkenstock. De hoogte van de schadevergoeding zal in een afzonderlijke procedure (een schadestaatprocedure) moeten worden vastgesteld.

Eerdere procedures in Duitsland en Nederland

Aan het begin van zijn vonnis merkte de Rechtbank Gelderland op dat diverse Birkenstock-sandalen het voorwerp waren geweest van gerechtelijke procedures. Zo heeft het Duitse Bundesgerichtshof op 20 februari 2025 een arrest gewezen (ECLI:DE:BGH:2025:200225UIZR16.24.0). De rechtbank Midden-Nederland heeft op 12 november 2025 een vonnis gewezen in een bodemprocedure in eerste aanleg (ECLI:NL:RBMNE:2025:5837). Het onderwerp van deze procedures was steeds de vraag of de Birkenstock-sandalen auteursrechtelijk beschermd zijn.

De eerdere uitspraken dateren van vóór het Mio & Konektra-arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 4 december 2025 (gevoegde zaken C-580/23 (Zweedse zaak, Mio AB tegen Asplund) en C-795/23 (Duitse zaak, USM Haller tegen Konektra GmbH)). Zie hier een bespreking van het Mio & Konektra-arrest.

Vonnis van de Rechtbank Gelderland

Feiten

De procedure tussen Birkenstock en Lidl / R&N betreft vijf paar sandalen die door Lidl op de Nederlandse markt worden aangeboden. De damessandalen worden op de markt gebracht onder de merknamen ESMARA en NATURAL WALK BY ESMARA, en de herensandalen onder de merknamen LIVERGY en NATURAL WALK BY LIVERGY. R&N staat vermeld als fabrikant op de labels die zijn aangebracht op twee van de betreffende sandalen van het merk ESMARA.

De door Lidl aangeboden sandalen zien er als volgt uit:

Zijn de Birkenstock-sandalen auteursrechtelijk beschermd?

In haar vonnis verwijst de rechtbank uitdrukkelijk naar het Mio & Konektra-arrest. De uitspraak van de Nederlandse rechtbank werd in afwachting van dit arrest aangehouden en de partijen kregen de gelegenheid om op de inhoud ervan te reageren.

De rechtbank zet allereerst het kader voor de beoordeling van de auteursrechtelijke bescherming uiteen, daarbij verwijzend naar eerdere jurisprudentie (zie randnummers 6.10 tot en met 6.13 van het vonnis). Vervolgens beoordeelt de rechtbank de vijf paar Birkenstock-sandalen die de kern vormen van de vorderingen van Birkenstock (zie randnummers 6.14 tot en met 6.50 van het vonnis).

Birkenstock heeft aangevoerd dat zowel het ondergedeelte als de vijf verschillende bovendelen (de zogenaamde „uppers“) auteursrechtelijk beschermd zijn.

Voetbed: auteursrechtelijke bescherming. Het ondergedeelte van elke Birkenstock-sandaal, het voetbed, is identiek. De rechtbank heeft de verschillende door Birkenstock aangevoerde elementen beoordeeld (zie randnummers 6.17 t/m 6.24). De rechtbank heeft geconcludeerd dat slechts één element van het ondergedeelte van de Birkenstock-sandalen auteursrechtelijke bescherming geniet. Dit betreft het gebruikte hoogteverschil, dat aan de achterzijde een “wand” vormt die naar de voorzijde in hoogte afloopt. De overige door Birkenstock aangevoerde elementen van het ondergedeelte komen niet in aanmerking voor auteursrechtelijke bescherming.

Upper: alleen bescherming bij model Madrid. De sandalen van Birkenstock onderscheiden zich van elkaar door hun bovenwerk. De rechtbank oordeelde dat (slechts) één element van de upper van één specifieke sandaal auteursrechtelijk beschermd is. Dit betreft het verloop van de smallere strap van circa twee centimeter breed, over een bredere band van circa vijf centimeter in de upper van het model “Madrid” (zie randnummers 6.25 t/ 6.30). De uppers van de andere modellen (Arizona, Florida, Boston en Gizeh) worden niet auteursrechtelijk beschermd geacht (zie randnummers 6.31 t/m 6.50).

Is er sprake van inbreuk op het auteursrecht?

Na verwijzing naar de in Mio & Konektra uiteengezette inbreuktoets concludeert de rechtbank dat Lidl en R&N inbreuk maken op het auteursrecht van Birkenstock (zie randnummers 6.51 t/m 6.56).

Voetbed maakt inbreuk. Dit komt doordat het voetbed in alle sandalen van Lidl en R&N inbreuk maakt op het auteursrecht. Hoewel het ondergedeelte van de sandalen van Lidl als geheel wat platter is in vergelijking tot het ondergedeelte dat in de sandalen van Birkenstock wordt gebruikt, oordeelt de rechtbank dat zij verhoudingsgewijs eenzelfde soort verloop kent. Dat verloop wordt gekenmerkt door een hogere achterkant die met een duidelijk zichtbare golf afloopt naar een plattere voorkant. De rechtbank oordeelt dat er sprake is van een herkenbare overname van de auteursrechtelijk beschermde ‘wand’ van het ondergedeelte. Zie hieronder links een Birkenstock-sandaal en rechts die van Lidl en R&N.

Upper van één sandaal maakt inbreuk. Bovendien maakt één sandaal van Lidl inbreuk op het bovenwerk van het “Madrid”-model van Birkenstock. De rechtbank oordeelt dat er, in tegenstelling tot hetgeen door Lidl is bepleit, sprake is van overname op herkenbare wijze. Gewezen wordt op onderstaande foto’s die zijn gemaakt door de griffier. Op de linker foto is de “Madrid” van Birkenstock te zien en op de rechterfoto de gelijkende sandaal van Lidl en R&N.

Geen vordering wegens slaafse nabootsing

Birkenstock beriep zich tevens op het leerstuk van de slaafse nabootsing (zie randnummers 6.59 t/m 6.62 voor een uitleg over dit leerstuk).  De rechtbank heeft deze grond beoordeeld met betrekking tot de modellen Arizona, Florida, Boston en Gizeh.

Om op grond van deze doctrine een vordering te kunnen doen gelden, is onder meer vereist dat er sprake moet zijn van een ‘eigen plek op de markt’. Daar is ten aanzien van deze modellen niet voldoende voor gesteld, alsdus de rechtbank (zie randnummers 6.63 t/m 6.67). De rechtbank is tevens van oordeel dat Birkenstock in feite een grote verscheidenheid aan vergelijkbare sandalen op de markt heeft toegelaten, die zich ook hebben weten te handhaven. Hierdoor is een groot vormgevingserfgoed ontstaan, waardoor een eventueel eigen gezicht reeds is verwaterd.

Deze grondslag slaagt dus niet.

Wordt vervolgd?

De procedures over de Birkenstock-sandalen lijken nog niet voorbij. De schade dient namelijk nog vastgesteld te worden in een separate procedure. Ook is er tegen het eerdere vonnis van de Rechtbank Midden-Nederland hoger beroep ingesteld, zo valt te lezen op de website van Birkenstock. To be confinued…

Dit artikel werd gepubiceerd via recht.nl. De Engelse versie werd gepubliceerd als Case report op de blog van Marques.